İklim uzmanlarınca oluşturulan Dünya Hava İlişkilendirme (WWA) girişimi tarafından yapılan araştırmanın bulgularında, "Yunanistan'ın yanı sıra Bulgaristan ve Türkiye'nin bazı kesimlerini içeren geniş bölgeye ilişkin olarak, insan kaynaklı iklim değişikliğinin gözlemlenen boyuttaki bir olayı 10 kata kadar daha olası ve yüzde 40'a kadar daha şiddetli kıldığını bulduk" denildi.

Araştırma, Libya'da görülen boyuttaki aşırı yağışların da "1,2 santigrat derece daha soğuk bir iklime kıyasla 50 kata kadar daha olası ve yüzde 50'ye kadar daha şiddetli hâle geldiğini" ortaya koydu.

ABD, Almanya, İngiltere, Hollanda ve Yunanistan'ın araştırmacılar, söz konusu çalışma kapsamında, insanların sebep olduğu iklim değişikliğinin sellere neden olan aşırı yağışların gerçekleşme olasılığı ve şiddetinde ne derece rol oynadığını inceledi.

Daniel kasırgasının vurduğu Libya'da 10 Eylül'de iki barajın çöktüğü Derna kentinde 3 bin 958 kişinin, ülkenin geri kalanında ise 170 kişinin seller nedeniyle hayatını kaybettiği ve 10 binden fazla insanın da hâlen kayıp olduğu belirtilen WWF raporunda; Türkiye'de yedi, Yunanistan'da 17, İspanya'da altı, Bulgaristan'da da dört can kaybı yaşandığı hatırlatıldı. Aşırı yağışlara bağlı sel nedeniyle yaklaşık iki hafta önce Kırklareli'nde beş, İstanbul'da ise iki kişi hayatını kaybetmişti.

İnsan faktörü

Araştırmayı gerçekleştiren bilim insanları, sel bölgelerindeki binaların ve barajların bakımı iyi yapılmadığı takdirde, aşırı hava olaylarının Libya'daki gibi bir felakete dönüşebileceğini belirtti.

Araştırmaya göre, Yunanistan'daki ormansızlaştırma ve Libya'daki çatışmaların sonuçları gibi diğer faktörler de felaketlerin boyutunda rol oynadı.

Hollanda merkezli Kızılhaç-Kızılay İklim Merkezi'nin direktörü Julie Arrighi, Libya'daki sel felaketiyle ilgili yaptığı değerlendirmede, "Bu yıkıcı felaket, iklim değişikliğinin körüklediği aşırı hava olaylarının insan faktörüyle birleştiğinde ne kadar büyük sonuçlar doğurabileceğini gösteriyor" dedi.

Arrighi, bu tip felaketlerin sıradanlaşmasının önüne geçilmesinin ise mümkün olduğunu söyledi. Arrighi, söz konusu çözümlerin arasında acil durum yönetiminin güçlendirilmesi, hava tahminlerinin geliştirilmesi, uyarı sistemleri ve geleceğin iklimine uygun tasarlanan altyapı gibi önlemlerin bulunduğunu belirtti.

Raporda, çok küçük partiküler maddelerin (PM) yol açtığı hava kirliliğinin "kamu sağlığı açısından en büyük dışsal tehdit olmaya devam ettiği" vurgulanıyor.

Araştırma motorlu taşıtlar, sınai üretim ve orman yangınlarının yol açtığı hava kirliliğinin sağlık üzerindeki etkisinin sigara içmeye eşdeğer olduğunu gösteriyor.

Bu kirliliğin etkisinin alkol kullanımından 3 kat daha tehlikeli olduğu belirtiliyor.

Rapordaki veriler ülkelerin 2021 yılındaki ortalama PM2.5 değerini esas alıyor.

PM havadaki çok küçük parçacıklar için kullanılan partiküler maddeleri ifade ediyor. Bu maddeler 2,5 mikrometre ve daha küçük çaplı ise PM2.5 olarak adlandırılıyor.

İndeks, metreküp başına düşen PM2.5 yoğunluğu ölçümlerine dayanıyor.

Bu partiküller, akciğerlerin derinliklerine ve kan dolaşımına girip diğer organları da etkileyebiliyor.

Güney Asya başı çekiyor

Güney Asya hava kirliliğinden en fazla etkilenen bölge. Buradaki kirlilik, beklenen yaşam süresinin ortalama 5 yıldan fazla azalmasına neden oluyor.

Kirliliğin en yoğun olduğu Bangladeş, Hindistan, Nepal ve Pakistan'daki yaşam süresi kaybı küresel kaybın yarısından fazlasına tekabül ediyor.

Hızlı sanayileşme ve nüfus artışı bölgede hava kalitesinin düşmesine yol açan etkenler arasında. Güney Asya'da bugünkü parçacık kirliliği seviyesi, 21. yüzyıl başındaki seviyenin yüzde 50 üzerinde seyrediyor.

Hava kirliliğinde liste başı olan Bangladeş'te nüfus başına kaybedilen yaşam süresi 6,8 yıla ulaşıyor. Buna karşılık ABD'de kaybedilen yaşam süresi 3,6 ay.

EPIC, uydu görüntülerini inceleyerek havada kirlenmeye neden olan partikülerin miktarını ve bunların yaşam süresi beklentisi üzerindeki etkilerini hesaplıyor.

Raporda, Hindistan'ın 2013'ten bu yana dünya hava kirliliği artışında yüzde 59 pay sahibi olduğu belirtiliyor.

Nüfus yoğunluğu çok yüksek olan ve dünyanın en kirli şehri olarak bilinen Yeni Delhi'de yaşam süresi beklentisi bu yüzden kişi başına 10 yıldan fazla azalıyor.

WHO standardı nedir?

Dünya Sağlık Örgütü (WHO) standartlarına göre bir bölgede temiz hava solunabilmesi için PM2.5 değerinin metreküp başına en fazla 5 mikrogram olması gerekiyor.

WHO, hava kirliliğinin bu seviyeye indirilmesi halinde ortalama yaşam süresinin 2,3 yıl artacağını hesaplıyor.

Bu durumda artan yaşam süresi Pakistan'da 3,9 yıla, Nepal'de 4,6 yıla kadar çıkıyor.

Raporda Çin'in 2013- 2021 yılları arasında hava kirliliğini yüzde 42,3 oranında azalttığı belirtiliyor.

Türkiye'de durum

Türkiye'de metreküp başına PM2.5 miktarı 21,8 mikrogram görünüyor.

Bu, WHO standartlarının neredeyse 4,5 katına tekabül ediyor.

Bu miktarın WHO standartlarına çekilmesi halinde Türkiye'de bir insanın ortalama yaşam beklentisinin 1,6 yıl artacağı öngörülüyor. (BBC Türkçe)

• 2021 Dünya Hava Kirliliği Raporu'na göre Avrupa bölgesinde havası en kirli kent Iğdır (video aşağıdaki linkte)

Limak Holding ve IC Holding'in iştiraki YK Enerji tarafından işletilen Yeniköy-Kemerköy Termik Santrali'nin kömür sahasını genişletmek için Akbelen Ormanı’nda yapılan ağaç kesimine karşı köylüler ve doğa savunucuları tarafından direniş başlatılmıştı.

‘ANAYASAL HAKLARIMIZA MÜDAHALEYİ KINIYORUZ’

Direnişe destek vermek için oturma eylemi yapan Kazdağı Doğal ve Kültürel Varlıkları Koruma Derneği üyeleri hakkında ise soruşturma başlatıldı. Üyeleri ifade vermeye çağrılan dernek ise söz konusu karara tepki göstererek, “Anayasal haklarımıza müdahaleyi kınıyoruz” başlıklı yazılı bir açıklama yayımladı.

Açıklamada şu ifadeler öne çıktı:

“Geçtiğimiz hafta pazar günü, Edremit/Altınkum’da, Akbelen direnişine destek olmak amacıyla ellerinde dövizlerle bir oturma eylemi gerçekleştirildi.

Kendi iradeleri ile bir araya gelen, aralarında dernek üyelerimizin de olduğu 25 civarında katılımcı hemen ertesi gün telefon ile Edremit Emniyet Müdürlüğü’ne ifade vermeye çağrıldı. Gerekçesi, 2911 Sayılı toplantı ve gösteri yürüyüşü ile ilgili kanuna muhalefet etmek.

‘ANAYASAL PROTESTO HAKLARINI KULLANDILAR’

Oysa, Anayasa’nın 34’üncü maddesi, ‘Herkes, önceden izin almadan, silahsız ve saldırısız toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkına sahiptir’ demektedir. Katılımcılar da Anayasadan kaynaklanan demokratik protesto haklarını kullanarak, Anayasa’nın 169. maddesine aykırı bir şekilde yok edilmek istenen Akbelen Ormanı’nı korumak amacıyla yaşam savunucularına destek olmak ve konunun kamuoyuna duyurulması için dövizleri ile oturmuşlardır.

Katılımcılar, Anayasanın 56. maddesinde yer alan ve ‘Herkes, sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkına sahiptir. Çevreyi geliştirmek, çevre sağlığını korumak ve çevre kirlenmesini önlemek Devletin ve vatandaşların ödevidir’ şeklinde hepimize yüklenen göreve uygun olarak, doğaya sahip çıkmak üzere, herhangi bir şiddet içermeyen barışçıl bir eylem gerçekleştirmişlerdir.

‘EYLEMİN HEMEN ARDINDAN SORUŞTURMA BAŞLATILDI’

Trafiği engellemeyen, kimseye bir rahatsızlık vermeyen, makul süreyi aşmayan eylem gösteri ve yürüyüşler yasasına aykırılık teşkil etmez. Alana gelen kolluk kuvvetleri, bu konuda hiçbir uyarıda bulunmamış, dağılma uyarısı yapmamış, müdahale etmemiştir. Ancak hemen eylemin ardından soruşturma başlatılmıştır.

Her geçen gün yasal ve demokratik haklarımıza daha fazla saldırı olmakta, haklarımızın kullanılmasına kısıtlamalar getirilmektedir.

‘TEMEL HAK VE ÖZGÜRLÜK ALANINI DARALTAN HUKUKSUZ BİR UYGULAMA’

Bizler, Anayasa’dan aldığımız hakkımız ile, önceden izin almaksızın, basın açıklaması, toplantı, oturma eylemi gibi barışçıl eylemleri gerçekleştirebiliriz.

Akbelen direnişine destek veren arkadaşlarımıza yönelik bu haksız ve hukuksuz müdahaleyi şiddetle kınıyoruz.

Ellerindeki dövizlerle sesiz oturma eylemi gerçekleştiren arkadaşlarımız yargısal uygulama ve genelge ile tarif edilen ‘basın açıklaması’ kapsamını aşan davranışlarda bulunmamış ve herhangi bir ikaz yapılmadan sessizce dağılmışlardır. Barışçıl bir şekilde düşünce açıklamanın en somut örneğini oluşturan eylemlerinin, genelgeye rağmen, 2911 sayılı yasa kapsamında soruşturulması, temel hak ve özgürlük alanını daraltan hukuksuz bir uygulamadır.

Bizler arkadaşlarımızın sonuna kadar yanındayız. Soruşturma ile sınırlanması istenen haklarımızı tıpkı onların kullandığı gibi kullanmaya devam edeceğiz.

Haksızlık ve baskılara karşı mücadelemizi sürdüreceğiz.”

BM Biyolojik Çeşitlilik Sözleşmesi (CBD), internet sayfası üzerinden yayınladığı mektupta, Ankara'nın toplantıya başkanlık yapmaktan "Şubat 2023'te meydana gelen üç yıkıcı depremin yarattığı zorunlu durum" nedeniyle çekilme kararı aldığı ve Türkiye'nin karardan dolayı "üzüntülerini dile getirdiği" belirtilierek, diğer ülkelerden devreye girmeleri için teklif isteneceği kaydedildi. Konferansın 21 Ekim-1 Kasım tarihleri arasında düzenlenmesi öngörülüyordu.

Sözleşmeye taraf olan 190'dan fazla ülke geçen yıl Kanada'nın Montreal kentinde düzenlenen 15'inci konferansta tarihi bir anlaşmaya imza atmıştı. Yerküre üzerindeki karalar, okyanuslar ve canlı türlerini kirlilikten, bozulmaktan ve iklim krizinden korumak için imzalanan bu anlaşma Paris İklim Sözleşmesi'ne benzetilmiş ve "doğayla bir barış paktı" olarak nitelenmişti. Kunming-Montreal. Küresel Biyolojik Çeşitlilik Çerçevesi adını taşıyan anlaşma, gezegenin yüzde 30'unun 2030 yılına kadar koruma altına alınmasına yönelik taahhütler içeriyor.

Kanada'da yapılan BM Biyolojik Çeşitlilik Sözleşmesi 15. Taraflar Konferansı'na Çin başkanlık etmişti.

Germanwatch'ın siyasi direktörü Christoph Bals, 50 yılı aşkın süredir yeryüzünün doğal kaynaklarının kesintisiz her yıl aşırı kullanımının söz konusu olduğunu ifade etti. Bals, "Yine de bu aşırı kullanımda son birkaç yıldır artış olmaması, hatta bu yıl hafif bir gerileme görülmesi sevindirici" diye konuştu.

Amerikan yaşam tarzı 5,1 dünya demek

Aşırı kaynak tüketimine ve ekolojik ayak izine ilişkin ülkeler arasında ise önemli farklar göze çarpıyor. Yeryüzünde bütün insanlar ABD'deki yaşam biçimini benimsemiş olsaydı 5,1 yerküreye ihtiyaç duyulacağı belirtiliyor. Aynı şekilde Çin'deki yaşam tarzının 2,4 yerküre, Almanya'dakinin ise 3 yerküre anlamına geleceği kaydediliyor.

Bu yıl için kaynak kapasitesinin halihazırda Mayıs ayında aşıldığı Almanya'da yerkürede aşırı yüklenmeye neden olan faktörlerin başında ulaşım, elektrik ve endüstriyel tarımın neden olduğu yüksek karbon emisyonunun geldiği belirtildi. Germanwatch, ulaşım emisyonları ve aşırı arazi kullanımına yönelik olarak bir an önce harekete geçilmesi gerektiğini vurguluyor.

Tren iklim dostu, ancak bütçe dostu değil

Örgütün atıfta bulunduğu çalışmaya göre, uçak iklime en çok zarar veren ulaşım aracıyken trenle seyahat etmek uçmaya göre 28 kata kadar daha fazla iklim dostu. Ancak genellikle uçak bileti fiyatlarını iki katını bulan tren bileti fiyatları, iklim dostu olduğu kadar bütçe dostu değil.

Germanwatch iklim dostu ulaşım sorumlusu Jacob Rohm, "hava trafiği için öngörülen adaletsiz vergi muafiyetlerinin federal bütçeye yıllık 4 milyar euro katkı sağlayacağını" hatırlatarak, bununla da "Avrupa'daki demiryolu ağının ve tren hizmetlerinin önemli ölçüde genişletilebileceğini" savunuyor.

Germanwatch ayrıca, Avrupa'nın soya gibi hayvan yemi hammaddelerine ya da biyoyakıtlara olan talebinin dünya çapında ormansızlaşmanın belirleyici nedenleri olduğunu vurguluyor. Örgütün tarım politikaları sorumlusu Katharina Brandt, Almanya'nın ithalatının her yıl 43 bin hektar tropikal ormanın yok olmasında payı olduğunu belirtiyor.

Buna rağmen hukuksuz şekilde devam eden ağaç kesimi, yurttaşların itirazlarının ardından durdurulmuştu.

Sabahın erken saatlerinden itibaren bölgede jandarma eşliğinde kesime yeniden başlandığı öğrenildi.

<blockquote class="twitter-tweet"><p lang="tr" dir="ltr">Nöbet alanımızda jandarma ablukası sürüyor. Dozerler ormanımızı yok etsin diye bu orantısız güç. Devlet ormanı köylüden koruyor, devlet şirketi koruyor. Tüm dünya tanıktır..<a href="https://twitter.com/hashtag/AkbeleneDokunma?src=hash&amp;ref_src=twsrc%5Etfw">#AkbeleneDokunma</a><a href="https://twitter.com/hashtag/AkbeleneSahipC%C4%B1k?src=hash&amp;ref_src=twsrc%5Etfw">#AkbeleneSahipCık</a><a href="https://t.co/DQ4IweJ2rt">pic.twitter.com/DQ4IweJ2rt</a></p>&mdash; Akbelen Yuvamız Vermeyeceğiz ???????????? (@ikizkoydireniyo) <a href="https://twitter.com/ikizkoydireniyo/status/1686249950680604672?ref_src=twsrc%5Etfw">August 1, 2023</a></blockquote> <script async src="https://platform.twitter.com/widgets.js" charset="utf-8"></script>

Türkiye Ormancılar Derneği Başkanı (TOD) Başkanı Hüsrev Özkara, Muğla'da Akbelen Ormanı'ndaki doğa katliamına ilişkin basın açıklaması yaptı. Arazözlerin Akbelen'deki yurttaşlara su sıkmak için kullanılmazını eleştiren Özkara, "Biz arazözlerin orman yangınıyla mücadelede kullanıldığını biliriz. TOMA görevi yoktur arazöz araçlarımızın. Maalesef orada bu mücadeleyi veren insanlara karşı TOMA görevinin arazözler tarafından kullanıldığını gördük" dedi.

'VALİLİK AÇIKLAMASINDA 65 BİN AĞACIN KESİLDİĞİ ANLAŞILMAKTA'

Muğla Valiliği'nin, dün, kesimin yapıldığı alanda 130 bin fidan dikimi gerçekleştirecekleri yönündeki açıklamasını da değerlendiren Özkara, "Bunlar tamamen algı yaratmaya dönük. Sizin elinizde hazır karbon yutakları görevi gören 60-70-80-90 yaşındaki ağaçlar varken bunun yerine 'Ben kestiğim miktar kadar dikeceğim' demek, kusura bakmayın aklımızla alay etmektir. Paris İklim Sözleşmesi'nde vermiş olduğumuz sözü de yerine getirmemektir. İki katı dediğine göre 65 bin adet ağacın kesildiği anlaşılmaktadır" diye konuştu.

'ANAYASAL BİR SUÇ, POLİS VE ASKER KORUMASINDA İŞLENİYOR'

"Günlerdir, devlet gücünü arkasına almış, güç zehirlenmesi yaşayan şımarık 2 holdingin yarattığı ağaç katliamına ve hukuksuzluğa, yüreğimiz yanarak ve acıyarak tanıklık ediyoruz" diyen Özkara, "Anayasa'nın 169. maddesine göre ormanlara zarar verebilecek hiçbir faaliyet ve eyleme müsaade edilemez. Ancak tüm dünya kamuoyunun gözü önünde bir orman alanı yok ediliyor. Anayasal bir suç, ülkeyi ve ormanları korumakla görevli polis ve askerlerin korumasında işleniyor" ifadelerini kullandı.

'ŞİRKET KAMUOYUNU YANILTIYOR'

Rant peşindeki şirketin "yanıltıcı" açıklamalar yaptığına da işaret eden Özkara, "Limak Holding ve IC Holding ortak iştiraki olan YK Enerji, bilimsel gerçeklere rağmen planlı olarak kamuoyunu yanıltıyor ve medyaya geçtiği basın bültenlerinde kendini aklamak için toplam ruhsat sahasının 23 bin 307 hektar olduğunu, bunun sadece 78 hektarının orman olduğunu, bu miktarın da orantısal açıdan 'oldukça küçük' olduğunu iddia ediyor" sözlerini de kullandı.

Köylüler açtığı davalara en başından beri müdahil olduklarını da belirten Özkaya, mücadeleye devam edeceklerini vurguladı.