Cihad Koray, TÜRASAŞ'ın özelleştirileceği iddialarının yalanlanmasının ardından yaptığı açıklamada, " Holding bahane araziler, taşınmazlar kamplar şahane" dedi.  Ağustos ayındaki toplantıda Dünya Bankası'na TCDD'nin hukuki statüsünün Türk Ticaret Kanuna tabi olacağı taahhüdünde bulunulduğunu iddia eden Koray, "Holdingleşmeyi nasıl yaparlar tam olarak bilemiyorum, çünkü Demiryolları kar marjı gütmeyen Kamu hizmeti vermek için kurulmuş bir kurumdur. Dolayısıyla önceliği budur ancak alal acele holdingleşmeye gidilmesini ve Türk Ticaret Kanuna bağlı olarak faaliyet göstermesine yönelik çalışmalarının  esas sebebinin adeta bir arsa ve taşınmaz Ofisi durumunda olan TCDD"nin çok değerli taşınmazlarının bir an önce elden çıkarılmasıyla ilgili olduğunu düşünüyorum" ifadelerini kullandı.

TCDD GENEL MÜDÜRLÜK BİNASI

Cihad Koray, şöyle devam etti:

"Bununla ilgili kanununi düzenleme 2006 yılında yapılmıştı. Şöyle ki; Bu amaçla; 5335 Sayılı Kanunun 32. maddesinde yer almış ancak Anayasa Mahkemesi İptal edince 5793 Sayılı Kanunun 43. maddesi ile ile yeniden kanunda yer almıştır. Bu kanun çerçevesinde taşınmazlardan yatırım planları, işletmecilik esasları ve bu konuda oluşturulacak komisyonun teknik değerlendirmesi dikkate alınarak işletmecilik fazlası olanların belirlenmesi ve bu taşınmazların satışına karar verilmesi için İdare’nin Yönetim Kurulu yetkili kılınmıştır. Yani TCDD genel müdürünün belirleyeceği bir komisyon işletme fazlası üretim harici olarak görüş bildirdiği bütün taşınmazların üçüncü şahıslara satışı gerçekleşecektir. Örneğin Ankara'da tarihi 2. Bölge binası, misafirhane, personel lojmanları ile birlikte yatakhane olarak kıllanılan binalar ve müze olarak kullanılan arazinin tamamı Medipol Üniversitesine devredilmiştir. Sıra TCDD Genel Müdürlük binasına gelmiştir. Kasım ayı içerisinde bu tarihi bina da Medipol Üniversitesi'ne devredileceği söyleniyor."

 "İŞÇİ-MEMUR ZOR GÜNLER YAŞAYACAK"
"Bu kanunu düzenlemelerden haberi olmayanların bu hususta  görüş bildirmelerini Özellikle de bu haberleri balon olarak nitelemelerini üzüntü ile takip ediyorum. Özelleştirilmenin halka bir yararı olmadığı artık herkes tarafından anlaşılınca özelleştirilme kelimesi yerine serbestleşme ve holdingleşme gibi isimler kullanılmaya başlanıldı ama niyet aynı.

TCDD 2013 yılında serbestleşme adı altında ikiye bölünmüştü. Hala bunun sancıları sürmekte bi aralar yeniden birleşmeye yönelik düşünceler dile getirildi.  Şimdi de holdingleşme diye bir şey çıkarıldı. Makine Kimya da yapılan uygulamaya benzer bir yapılanmaya gidileceği gözüküyor. Işçisiyle memuruyla çok zor günlerin yaşanacağı apaçık ortada. 
Işçiye bir şey olmayacak sıkıntı memurlar da olacak diye bazı söylemler kulağıma geliyor. Makine Kimyada da aynı hataya düşülmüştü.  İş bittikten sonra işçisinin de, 4857'ye geçiş yaparak işçi statüsüne geçen  memurun da önüne süreli sözleşme metni konulduğunda ve ve bu dönüşümün en büyük mağduru işçilerin olduğu anlaşıldı. Çünkü yakın zamana kadar süresi sözleşme ile çalışan işçiler süreli sözleşme ile çalışmak zorunda kaldıkları gibi  Memurlara sunulan bir başka kuruma da geçme hakkı onlara tanınmadı."

"DEĞİŞİM, DÖNÜŞÜM GEREKLİ AMA..."

"Bütün kamu kuruluşlarında olduğu gibi TCDD' nin ve ona bağlı kurum ve kuruluşların  daha Proaktif bir yapıya kavuşması için bazı değişimlere ve dönüşümlere elbette ihtiyacı var.
Bu konuda bizim önerimiz sendikalar, Dernekler Üniversitedelerden bu konuda uzman kişiler ve kurumun belirleyeceği isimlerden oluşan bir komisyonun oluşturulması ve temel sorunların bu komisyon tarafından belirlenerek kısa, orta ve uzun vadede çözümler üretilerek uygulamaya konulmasıdır.

Işçi, memur  sendikaları ve dernekler bir araya gelerek hem kurumun hem de çalışanların menfaatini koruyacak bir karşı duruşu oluşturmalıdır. Bunu yapabilirler mi? Bunu anlamak çok zor değil. Kurumda iki büyük memur sendikası Ulaştırma Memur Sen ile Türk Ulaşım Sendikası ile Demiryol İş  Sendikasının bu günlerde sergileyecekleri tavırlara bakmak yeterli. Bu sendikaların öncülüğünde diğer sendikaların ve derneklerin katılımıyla güçlü bir karşı duruş çeperi gerçekleşebilir. 2008 yılında hazırlanan TCDD nin serbestleşmesi ile ilgili kanun 2019 yılı 25 Kasım ve 16 aralık tarihlerinde yapılan  büyük eylemlerle tam 4 yıl ötelenmiş çalışanların aleyhine olan bir çok madde taslakta çıkarılmıştı. Yani istenirse olabilir."

Merkez Bankası yüzde 25 seviyesinde olan politika faizini yüzde 30'a yükseltti.

Merkez Bankası, Hafize Gaye Erkan'ın göreve atanması sonrası faiz indirimi sürecine 27 ay sonra son vermiş, son 3 PPK toplantısında politika faizini yüzde 16,5 artırmıştı.

Politika faizi, Haziran ayında 650 baz puan artışla yüzde 15'e, Temmuz ayında ise 250 baz puan artışla yüzde 17,50'ye yükseltmişti.

24 Ağustos'ta yapılan toplantıda ise politika faizi, piyasa beklentilerinin üzerinde 750 baz puanlık artışla yüzde 17,5'ten yüzde 25'e çıkartılmıştı.

Yapılan açıklamaya göre yapılacak zam, taahhüdü bulunan abonelikleri kapsamayacak.

Konuya ilişkin Türk Telekom'dan yapılan açıklamada, "1 Ekim 2023 tarihinden itibaren; Evde/İşte İnternet tarifelerinin liste fiyatı, Yalın/Alo erişim liste fiyatı ve Alo dakika paketlerinin liste fiyatı, Statik IP liste fiyatı ve Tek Seferlik İşlem ücretlerinde (devir, hat dondurma, hat kapama) güncelleme yapılacaktır. Bahse konu liste fiyatı güncellemelerinden, sadece taahhütsüz durumda olan müşterilerimiz etkilenecek olup, taahhütlü müşterilerimiz taahhüt süreleri boyunca herhangi bir fiyat değişikliğinden etkilenmeyecektir. Taahhütsüz müşterilerimiz de avantajlı kampanyalarımıza katılarak hiçbir fiyat değişikliğinden etkilenmeden kullanımlarına devam edebilirler." denildi.

Bireysel tarifede limitsiz internet paketlerin zamla birlikte yeni fiyatları şöyle olacak:

Global iş dünyasının başarılı liderlerinden biri olan Timuray, Türk diasporasının küresel ölçekteki profesyonellerini İngiltere gibi rekabetçi bir ülkede başarıyla temsil etmesinden ötürü ödüle layık görüldü.

Sakarya'da uzun yıllar görev yapan diş hekimi Orhan Kocagil'in kızı olan Timuray, aynı zamanda DEİK DTİK Birleşik Krallık Ülke Temsilcisi seçildi. Bu kapsamda Birleşik Krallık Ülke Temsilciler Kurulu’na başkanlık edecek olan Timuray, Birleşik Krallık’ta yerleşik Türk iş insanları ve profesyonellerinin bir çatı altında toplanması, onların sorunlarına çözüm getirilmesi ve güçlenmesine yönelik faaliyetleri koordine edecek. Türkiye’den Birleşik Krallık’a yapılacak resmi heyet veya bakan ziyaretleri kapsamında gerçekleştirilecek programlara DEİK DTİK’i temsilen katılacak.

Akgün Altuğ, Ekonomi Ticaret Derneği'nin (ETD) 2023-2024 sezonu açılış toplantısında yaptığı konuşmada, üretim, dış ticaret açığı ve işçi sorununa değindi. Türkiye'nin dış ticaret açığının Ağustos itibariyle 82,5 milyar dolar olduğunu hatırlatan Altuğ; "Geçen yılı 110 milyar dolarla kapattık. Bu asla ve asla sürdürülebirlir bir iş değil. Bizim bu döngüyü tersine çevirmeden bu ülkenin refah ve huzura kavuşması imkansız" dedi. 

Kendini dünyaya kanıtlamış bir OSB sistemleri olduğuna dikkati çeken Altuğ, sözlerini şöyle sürdürdü;
"Bizim sistemimiz gerçekten doğru bir sistem. Kendini devamlı kanunla revize ediyor. Biz şehrin yüzölçümünün yüzde ikisini sanayileştirelim istiyoruz. Halihazırdaki durumumuz 0.82. Dokuz OSB'miz var. Biz bu şehrin sanayi alanlarını ikiye katlamak durumundayız. Bu şehrin ihracatı yaklaşık 7 milyar dolar. Dış ticareti de 10 milyar dolar. Bizim hedefimiz bin civarında olan ihracatçı sayımızı 2 bin 500'lere çıkarmak. İhracatımızı da 15 milyar doların üzerine çıkarmak. Hedefimiz OSB'lere ülke içinden özellikle yurt dışından yatırımcılar getirmek. Bu doğrultuda çalışmaya devam ediyoruz.

Nitelikli personel sorunu sadece Sakarya'nın sorunu değil bu bütün Türkiye'nin problemi. Bir takım çalışmalar yapmaya başladık. Ailelerin çocuklarını meslek liselerine yollamaları konusunda çalışmalar yapıyoruz. Yeterli değil. 12 milyon kişi çalışmadan devletten yardım alıyor. Bizim işçi sorunumuzdan daha çok iş beğenmeme problemimiz var. Bunları aşmamız lazım."

 KOBİLER İÇİN İŞ YERİ SORUNU VAR

KOBİ'ler için iş yeri ve mekan problemi olduğuna da vurgu yapan Akgün Altuğ; "Bu büyük problem. OSB'ler içinde yüzde 10'luk bir dilimde küçük sanayi siteleri yapmak istiyoruz. Birini gerçekleştirdik. Önümüzdeki günlerde firmalar taşınmaya başlayacak. Bizim Dörtyol ve Artvin sanayisi içinden çıkılır halde değil. Ne alt yapı yetiyor, ne trafiği çözebiliyorsunuz 30 metrekarelik iş yerinde adam 5 tane tır tamir ediyor. gelde çık bu işin içinden. çıkamazsınız. Ne yapmak lazım? O insanlara sosyal anlamda daha yeterli, alt yapı anlamında daha yeterli yerlere taşıyacaksınız ki orayı rehabilite edebilesiniz. Kentsel dönüşüm uygulayabilesiniz. OSB'lere yapacağımız küçük sanayi siteleri ile buraları da rehabilite edebiliriz" ifadelerini kullandı. 

Ekonomi Ticaret Derneği'nin (ETD) 2023-2024 Sezonu Açılış Toplantısı gerçekleştirildi. Farklı sektörlerden iş adamları ve girişimcilerin yer aldığı toplantıya SATSO Başkanı Akgün Altuğ ve Çamsan Holding Yönetim Kurulu Başkanı Şükrü Bodur konuk oldu. 

Toplantının açılış konuşmasını yapan ETD Sakarya Başkanı Şamil Dedeoğlu, 2022-2023 sezonunda ülke olarak iki büyük meseleyi geri de bıraktıklarını söyledi.

11 ili ve 16 milyon insanı etkileyen, 50 bin kişinin yaşamını yitirdiği bir depremi yaşadıklarını ifade eden Dedeoğlu; "Milyonlarca insanımız evinden ve yurdundan oldu. Zaten 2018 den bu yana sarsılan para politikaları ve ülke ekonomisi, depremle birlikte 103 milyar dolarlık bir yükün altında girdi. Bu acılar ve kayıplar gölgesinde ülkemiz genel seçimlere gitti ve vatandaş artıları eksilerinden fazla deyip mevcut yönetimi yine kendisi düzeltir deyip mevcut iktidarın devamına kanaat getirdi" dedi. 

YENİ EKONOMİ YÖNETİMİ

Özellikle son 2 yılda ekonomide çok farklı çözüm metodları geliştiren hükümetin, nihayet bu seçimden sonra ayakları yere basan ve rasyonel bir ekonomi yönetimini işin başına getirdiğini ve işi düzeltmeye koyulduğunu kaydeden Dedeoğlu, şunları söyledi; "Yeni gelen yönetim de “Bu kadar yüksek seyreden bir kredi hacmiyle enflasyonu ve cari açığı kontrol altına alamazsınız” dedi ve bir “Orta Vadeli Program” hazırladı. Yeni ekonomi yönetimi bu riskli tabloyu ana problem olarak belirleyip değiştirmeye çalışacak. Özellikle yerel seçimlerden sonra, talep endeksli enflasyonun baskılamak için bireysel harcamalarda büyük oranda bir kısıtlamaya gidilecek gibi görünüyor.  Otomotiv, beyaz eşya, gayrimenkul ve mobilya gibi sektörler bu sebepten dolayı olumsuz ayrışacaktır. Bu sektör sahiplerinin bahsi geçen bu risklere karşı tedbirli olmaları adına, ticaretlerini çeşitlendirmelerini ve nitelikli ürünler ve hizmetler sunma yönünde çalışmalar yapmalarını şiddetle tavsiye ediyorum."

"ZORLUKLARI FIRSATA DÖNÜŞTÜRMEK İÇİN BİR ARADAYIZ"

Yeni sezonla ilgili düşüncelerini dile getiren Dedeoğlu; "Yeni dönemle ilgili hazırlıklarımız var. Yine özel konuklu toplantılar düzenleyeceğiz, diğer stklarla işbirliği içinde B2B görüşmeleri yapacağız, derneğimizin en etkin ürünlerinden biri olan satınalma zirvesi düzenleyeceğiz ve hedef ülke belirleyip mottomuz ihracat diyerek çalışmalar yapacağız. Sonuç olarak, zorlukları fırsata dönüştürmek için bir aradayız. İşbirliği, dayanışma ve kararlılıkla, kendimizi, şehrimizi ve ülkemizi daha güçlü yarınlara taşıyabiliriz. Hep birlikte bu zorlu dönemi aşacağımıza ve başarılar elde edeceğimize yürekten inanıyorum" ifadelerini kullandı.

"İŞÇİ SORUNUMUZ VAR"

Çamsan Holding Yönetim Kurulu Başkanı Şükrü Bodur ise uzun yıllardır MDF sektöründe olduklarını belirtti. Ordu'da üretime başladıklarını, 20 yıldır da Sakarya'da olduklarını anlatan Bodur; "Fabrikamızda parke, MDF üretiyoruz ve MDF lam üretiyoruz. Ayrıca nakliye şirketimiz var. Kendi malımızın nakliyesini yapmak üzere faaliyet gösteriyoruz. İhracatımızı bir ara yüzde 60'lara kadar çıkarttık ama şu sırada maalesef dünyanın sıkıntısı bize de vurdu. Düşmeye başladı biraz. İnşallah ileride yükseleceğine inanıyorum. 2. OSB'nin Yönetim Kurulu başkanıyım. OSB'miz tamamen dolu. Arsalarımız satılmış. Üstlerine tesisler yapılmış. Faal halde 95 fabrika var. Bu fabrikaların en az 10'u ilk 500 sanayi kuruluşu  içerisinde. Yeni yatırımlarla birlikte 17-18 bin istihdam sağlamış olacağız" şeklinde konuştu. 

'Herkesin bildiği gibi işçi sorunumuz var' diyen Şükrü Bodur, sözlerine şöyle devam etti:

"Sıkıntımız bu. İlerleyen zamanda kaliteli işçiyi de temin edebilirsek iyi olmuş olacak. Yatırım yapmak için sanayicinin gözü döviz ve faizde. Dolar ve Euro şu an yerinde sayıyor. İnşallah daha ileriye gitmez. Kredi fazileri artmaya başladı. İnşallah en kısa sürede bu dengeler sağlanır. Eski durumumuza döneriz. Türk insanı, sanayicisi, iş adamı çalışan insanlar azimkardır. Bunun altında kalkarız. Neler gördük. Bu da geçecek. Önümüzdeki yıllarda daha iyi vaziyete gelecektir."

Konuşmaların ardından Akgün Altuğ ve Şükrü Bodur, toplantıya katılan farklı sektörlerden iş adamlarının sorularını yanıtladı.

ETD Sakarya Başkanı Şamil Dedeoğlu, Akgün Altuğ ve Şükrü Bodur'a teşekkür plaketi verdi. 

Noyan yazısında şunları kaydetti:

- Asgari ücret desteği sadece malullük, yaşlılık ve ölüm sigortası primi ödenen, yani uzun vadeli sigorta kollarına bağlı çalışanlar için ödenecek.

- Destekten özel sektör işverenleri yararlanacak. Kamu idarelerinde işçi statüsünde çalışanlar için destek verilmeyecek.

- 2023 yılı öncesi tescil edilen işyerleri için prime esas günlük kazancı 324 TL, toplu iş sözleşmesi uygulanan özel sektör işverenlerine ait işyerleri için 647 TL, linyit ve taşkömürü çıkarılan işyerleri için 863 TL ve altında olan işyerleri için; 2023 temmuz-aralık döneminde günlük 16.66 TL ile çarpılması sonucu bulunacak tutar asgari ücret desteği olarak işverene ödenecek.

- 2023 yılında tescil edilen işyerleri için son altı ayda günlük 16.66 TL, aylık 499.80 TL asgari ücret desteği verilecek.

- Asgari ücret desteğinden yararlanabilmek için 2022’nin Ocak-Aralık döneminde bildirilen sigortalı sayısının altına düşülmemesi gerekiyor. Yani, geçen senenin tamamında işyerinde 100 kişi çalışıyorsa ve bu yılın ilk yarısında aynı işletmede çalışan sayısı 90’a düşmüşse o işletme asgari ücret desteğinden yararlanamayacak.

Otomobil, arazi taşıtları, motosiklet, minibüs, otobüs, kamyon, kamyonet, uçak, helikopter gibi kayıt ve tescile tabi motorlu araçlar için her yılbaşında MTV tarifesi belirleniyor ve Ocak ile Temmuz aylarında iki eşit taksit halinde ödeniyor. 2023 yılı bütçesinde yıllık 38,6 milyar TL MTV tahsilatı öngörülüyordu. İki eşit taksitte ödendiğinden 2023 yılının Ocak ve Temmuz dönemlerinde 19,3 milyar TL MTV tahsil edilmesi bekleniyordu. Temmuz ayında yapılan ek bütçe ile bu yıl MTV’nin bir kere daha alınacağı belirtilerek yıllık toplam tahsilat hedefi de 71,2 milyar TL’ye yükseltildi.

Hayaller 32,6 milyar, Ağustos’ta gerçekleşen 3,4 milyar

Vergi Uzmanı Mahmut Aydoğmuş, Motorlu Taşıtlar Vergisi’nde yapılan tahsilatların beklentilerin çok altında kaldığını belirterek 2023 yılında gerçekleşen tahsilat oranları hakkında önemli bilgiler verdi.

Ocak ve Temmuz dönemlerinde tahsil edilen MTV tutarının toplam 25,6 milyar TL’de kaldığını, ek MTV’nin de ilk taksit ödemelerinde dip noktayı gördüğünü ifade eden Mahmut Aydoğmuş şunları söyledi:

“2023 yılı bütçesi yapıldığında 38,6 milyar TL Motorlu Taşıtlar Vergisi alınması hedefleniyordu. Ocak ve Temmuz aylarında iki eşit taksitte ödendiğinden her dönem için 19,3 milyar TL’lik MTV tahsil edilmesi beklentisi vardı. Buna karşılık Ocak 2023 döneminde tahsil edilen MTV tutarı 13,1 milyar TL olunca tahsilat oranı yüzde 67,8’de kaldı.  2023 dönemi MTV tutarları 7440 sayılı af yasası kapsamına da alınmadığı için buradan tahsilat anlamında bir olumlu dönüş de olmadı. Temmuz 2023 dönemine geldiğimizde tahsil edilen MTV tutarı 12,5 milyar TL ile daha da düşük seviyelere geriledi ve tahsilat oranı yüzde 64,8’e düştü. Gelir Vergisi, Kurumlar Vergisi, KDV, ÖTV gibi diğer vergi kalemleri ile mukayese ettiğimizde tahsilat oranlarının hedeflerin epey altında kaldığını söylemek zor değil. Temmuz ayında yapılan ek bütçeyle bu yıl MTV’nin bir kez daha alınacağı söylendi yani taşıt sahiplerine çifte MTV yükü geldi. Yıllık toplam tahsilat hedefi ise bu suretle 71,2 milyar TL’ye yükseltildi. Deprem bölgesinin ek vergiden muaf olması ve tescil edilen araç sayısındaki değişiklik dikkate alınarak ek MTV’den 32,6 milyar TL tahsilat beklentisi oluştu. Bu tutarın yarısının Ağustos ayında, diğer yarısının ise Kasım ayında ödenmesi şeklinde düzenleme yapıldı. Fakat Ağustos 2023 dönemine ilişkin bütçe verilerine baktığımızda sadece 3,4 milyar TL seviyesinde MTV tahsil edildiğini görüyoruz. Yani 16,3 milyar TL ek MTV tahsilatı beklenirken ödenen 3,4 milyar TL olmuş ve tahsilat oranı da yüzde 20,8 gibi çok düşük bir oranda gerçekleşmiş. Bu tablo tahsilat oranlarında gelinen dip nokta diyebiliriz."

'Ekonomik zorluklar etkilidir ancak vatandaş net tavır koydu'

Vergi Uzmanı Mahmut Aydoğmuş, vatandaşların ödedikleri vergiyi tekrar ödeme konusundaki isteksizliklerinin yanı sıra kamuoyunda oluşan Anayasa Mahkemesi’nin kararına yönelik beklentinin ek MTV tahsilatının düşük seviyede kalmasında etkili olduğunu belirterek sözlerini şöyle bitirdi:

“Yaşanan ekonomik zorluklar elbette etkilidir ancak vatandaşın ödediği bir vergiyi bir daha ödeme noktasında net tavır koyduğu açıkça görülüyor. Diğer taraftan konu ile ilgili Anayasa Mahkemesi’nin vereceği karar da kamuoyunda bir beklenti oluşturdu. Bilindiği üzere Anayasa Mahkemesi kararları geriye dönük uygulanmıyor ve vatandaşın bu nedenle ek MTV’de bekleyişe geçmiş olması da muhtemel. Ödenmiş verginin bir daha ödenmesini talep etmenin Anayasa’nın 73. maddesine aykırı olduğunun altını bir kez daha çizmekte yarar var. Umarız Anayasa Mahkemesi kısa sürede konuya ilişkin kararını verir ve belirsizlik ortadan kalkar.”

Şikayetvar’ın açıkladığı verilere göre, 2022’nin ilk 8 ayı ile 2023’ün aynı dönemi kıyaslandığında borsa aracı yatırım şirketleriyle ilgili şikayetler yüzde 775 arttı. Temmuzda 271 olan şikayet sayısı yüzde 472 artarak ağustos ayında bin 553’e ulaştı.

En çok şikayet yatırım ve transfer ücretlerine!

Yatırım ve transfer işlemlerinde karşılaşılan sorunlar en çok şikayet edilen konular olarak öne çıkarken borsa aracı yatırım şirketlerinde hesap açma ve kapama bir diğer çözüm bekleyen konu oldu. Borsa aracı yatırım şirketleriyle ilgili öne çıkan diğer şikayet konularıysa şöyle sıralandı: Yanlış-Eksik bilgilendirme, komisyon ücretleri ve maliyet hesapları…

Şikayetvar’a konuyla ilgili yansıyan bazı şikayetlerse şöyle sıralandı:

“Halka arzda hesabımda yeterli para olmasına rağmen katılamadım”

“Borsa hesabıma, bilinen bir bankanın mobil uygulamasından 15.09.2023 tarihinde para yatıramadım. Gün içinde çoğu kez denememe rağmen, önüme alt limit olarak bazen 10 bin TL, bazen de 5 bin TL çıktı. Daha önce böyle bir sorunla hiç karşılaşmamıştım. Ve neticesinde halka arzda hesabımda yeterli para olmasına rağmen katılamadım. Bankanın kendi sistem hatasını göz önüne alarak, dağıtılacak pay kadar hesabımdan TL tahsil edilip, bana arz fiyatından hisse verilmesini talep ediyorum.”

“700 TL’lik halka arz almak için neden hesabıma 10 bin TL yatırayım?”

Yatırım hesabıma 15.09.2023 tarihinde halka arz almak için para yatırmak istediğimde en az 10 bin TL yatırmalısınız ibaresi gelmiş. Gün içinde defalarca denedim. Sonra en az 5 bin lira yatırmalısınız diye ibare geldi. Mesai saatinden sonra da en az 2 bin lira yatırmalısınız ibaresi geldi. Böylece ben halka arz alamadım. Bu nasıl bir mantık? Ben 700 liralık halka arz almak için neden hesabıma 5 bin lira ya da 10 bin lira yatırayım. En yakın zamanda yatırım hesabımı kapatmayı düşünüyorum. Mağdur olduğumu da belirtmek istiyorum.

“Kasıtlı mı yapılıyor anlamadım”

“Bu nasıl bir uygulama ya? Her sabah hata veriyor, borsa açılır açılmaz. Kasıtlı mı yapılıyor anlamadım. Sabahtan akşama kadar borsa hesabına para yatırma en az 10 bin TL, 5 bin TL, 2 bin TL… Üç kere değişti kota koymadaki amaç nedir? Böyle uygulama olamaz bunlarla uğraşacağınıza uygulamayı güncelleyin!

“Maddi kaybım var”

“Bir bankanın yatırım hesabından halka arz alacaktım ama bir türlü para yatıramadım ‘işleme kapalı’ dedi, ‘10 bin ve katlarını gönderebilirsiniz’ dedi. Parayı gönderdi ama bu sefer borsada görünmedi ve bir sürü halka arzı kaçırdım, bir sürü maddi kaybım var. Böyle kötü altyapısı uygun olmayan bir banka görmedim. “

“Nakit param var, çekemiyorum”

“Yatırım hesabımda nakit para olmasına rağmen hiçbir şekilde nakit çekimi yapamıyorum. ‘Lütfen hesap bakiyenizi kontrol ederek tekrar deneyiniz’ diyor. Hesap bakiyemin altında çekim yapmama rağmen aynı hatayı veriyor. Acil şekilde düzeltilmesini talep ediyorum.”

“Yatırım ciddi bir iş, işinizi düzgün yapın”

“Uygulamaya giriş sorunları yaşıyoruz. Bu da yetmez gibi ortalamaları yanlış hesaplayıp bizleri zarara uğratmaya başladı, şimdi de internet şubesinde ayrı satış fiyatı göstermeye başladı. Sattığım ürün o gün o fiyata hiç düşmediği halde beni düşükten satış gösteriyor, yatırım ciddi bir iştir bu nasıl lakaytlıktır, işinizi düzgün yapınız.

Reklam Kurulu, 12 Eylül tarihli son toplantısında 138 dosyayı inceledi. Kurul, yılın 9 aylık döneminde ise bin 346 dosyada “reklam durdurma” ile birlikte 64 milyon 141 bin lira para cezası uyguladı.

Satın alma kararını yönlendirenlere ceza

Hürriyet’in haberine göre, toplantıda ayrıca tüketici deneyim ve görüşlerinden oluşan “Tüketici Değerlendirmeleri Hakkında Kılavuz”, ilke kararı olarak kabul edildi. Böylece, mal ve hizmet satışında “sahte olumlu yorumlar, yüksek, yıldızlı puanlarla” ya da rakiplerin ürünlerini kötüleyen “olumsuz yorumlar, düşük puanlarla” tüketicinin satın alma kararını yönlendiren satıcılar ile bunlara yer veren e-ticaret platformlarının bu davranışları “haksız ticari uygulama” kabul edilerek cezalandırılacak. Bunlara reklam durdurma ile para cezası verilebilecek, erişim engeli getirilebilecek.

Bakanlıktan yapılan bilgilendirmede, “Tüketicilerin doğru bilgilendirilmesini engelleyen, ihtiyaç ve fayda/maliyet kıstaslarından oluşan satın alma karar alma süreçlerini açık ve anlaşılır olmayan ifade ya da tasarımlarla manipüle eden, kötü niyetli satıcı veya sağlayıcılar tarafından yayımlanan muvazaalı değerlendirmelerle tüketicilerimizi aldatan, gerçeği yansıtmayan ya da varlığı ispatlanamayan sahte yorumlar ile tüketicilerin kandırılmasına neden olabilen uygulamalar yasaklanarak, haksız ticari uygulama olarak kabul edilmiş bulunmaktadır” denildi.

Sağlık beyanı vermek yasak

Kılavuza göre tüketici değerlendirmeleri, olumlu ya da olumsuz olmasına bakılmaksızın en az bir yıl süreyle tarih, değerlendirme notu, satıcı veya sağlayıcıya göre sıralanma gibi objektif bir ölçüte göre yayınlanacak. Satıcı tüketicinin ürün veya hizmeti değerlendirmesini sınırlayamayacak. Örneğin bir ayakkabının orjinal olmadığı, kusurlu çıktığı gibi deneyimini dile getirmesi engellenemeyecek. Öte yandan, sitelerde sağlık beyanı içeren tüketici değerlendirmeleri de yayınlanamayacak. Örneğin kozalak macunu satın alan bir tüketicinin “Öksürüğüme iyi geldi, astım ve bronşite karşı faydalı” yorumu satıcı tarafından yayınlanamayacak.

Medya Mahallesi programına katılan ekonomi yazarı Aydilek, EKK'dan 1 Ekim'den itibaren geçerli olmak üzere elektriğe yüzde 20 ila 30 arasında zam kararı çıktığını, ancak uygulanıp uygulanmayacağının kesin olmadığını aktardı. 

Aydilek, şöyle konuştu:

"Örneğin elektrikte zam kararı alınıyor, yukarıdan gelen talimatla karara bağlanmış konuda geri adım atılıyor. 

Dün öğrendiğim bir şey, Ekonomi Koordinasyon Kurulu'ndan 'elektriğe zam yapalım' kararı çıkmış ağustostaki toplantıda. Ama bu zam yapılır mı bilmiyoruz. Yüzde 20 ila 30 aralığında zam bekleniyor 1 Ekim'den itibaren. 

Genelde 3 ayda bir maliyet bazlı olarak tarifeler belirleniyor. Elektrik dağıtım şirketlerinin 2 liraya aldığı elektriği konutlara 70 kuruşa sattığı ve bir yük oluştuğu söyleniyor. 

Cumhurbaşkanı'nın alacağı karar önemli. Seçime gidiyoruz..." 

Gazete Duvar’dan Gülümhan Gülten’e konuşan Boratavv’ın verdiği demeçler şöyle:

“Cumhurbaşkanı büyüme önceliğini 2015 seçimlerinde anladı”

“Siz yaşanan ekonomik sorunların bütününü ekonomik kriz olarak adlandırmıyorsunuz. Bunu teknik tanımı nedeniyle mi tercih etmiyorsunuz?

“Hayır, iki anlamda da yok. Teknik olarak 2 çeyrek dönem Milli Gelir gerilerse resesyon, yani daralma denir; kriz değil. Eğer bu gerileme daha uzun sürerse ekonomik kriz denir. Ekonomik krizin finansal boyutu da olabilir; dış borç krizi olabilir. Ama temel gösterge Milli Gelir hareketlerinde aranır. Diyelim daralma 12 aya çıktığı zaman genellikle ekonomik kriz denir. Bu anlamda Türkiye 2009’dan bu yana ekonomik bir kriz yaşamadı. Sonraki yıllarda Türkiye’nin büyüyen bir ekonomide emek karşıtı ağır bir bölüşüm şokundan geçtiğini gözlüyoruz. Bu durumu, bence toplumsal bunalım diye adlandırmak doğru olur. Cumhurbaşkanı, büyüme önceliğini Haziran 2015 seçim yenilgisi sonrasında algıladı. Ve o tarih aşağı yukarı neoliberal istikrar programından kopma tarihidir. 2015’te o zamanki Merkez Bankası Başkanı Erdem Başçı’ya, “faizleri neden indirmiyorsun?” diye fırça attı. Erdem Başçı o tarihte Erdoğan’a uzun bir brifing verdi. Anlattı ki, enflasyonla mücadelede faizleri düşürmek sermaye çıkışına yol açar ve döviz yukarı çıkar. Türkiye’de enflasyonu belirleyen en temel etken de döviz kurudur. Bu tespiti yaptı. Bu tespit sermaye hareketlerine açık bir ekonomide tek etken değildir; ama esas olarak doğrudur. Yani döviz kurunun enflasyonu pompalayan etkisi ise kesinlikle başattır. 2017’den sonra Merkez Bankası’nın politika faizlerinde Erdoğan belirleyici oldu.  

Peki burada şu soru oluyor o zaman, hükümetin giriştiği bu kaotik politikalar bütünü bir hatayla mı, yoksa enflasyonun patlayacağını bile bile mi yapıldı? Neden?

Cumhurbaşkanı bu yönelişinin ekonomik amacını TÜSIAD’a çıkışırken söyledi. “Biz size düşük faizle kredi veriyoruz. Sizin tek göreviniz ucuz kredileri üretime, yatırıma, ihracata tahsis etmektir.” Erdoğan’ın kafasındaki ekonomik model, şirketlere pompalanan düşük faizli kredilerin büyümeyi, dolayısıyla istihdamı da sürüklemesidir. AKP’nin Haziran 2015’te kaybettiği seçimi Kasım’da kazanmanın siyasal yöntemi “şiddet” olmuştu. Ekonomik yöntemi de bu büyüme oldu. Erdoğan, iş çevrelerinin özellikle inşaat sektörünün nelere karşı duyarlı olduğunu biliyor. Devlet teşviklerine, düşük faizle bol teşvikli kredilere güveniyorlar.

Adı ekonomik kriz olmayabilir ama burada yaşanan bir buhran var. Yoksulluk, fakirlik, pahalılık, geçim sıkıntısı enflasyon… Halk bir kriz, buhran hissediyor. Bu ekonomik buhran neden seçim sonuçlarına yansımadı?

Şöyle düşün, büyüme devam ediyor. İstihdam, üretimin, büyümenin türevidir. İstihdamın oy getirecek bir unsur olduğunu biliyor. Ekonominin büyümesi neoliberal modelin izlendiği 2011-2015’te yüzde 4,1’e indi; Haziran’da AKP seçimi kaybetti. Neoliberal istikrar reçetelerini çiğnedi; 2016-2022’de ekonomi yüzde 4,3 büyüdü. Bir kere neoliberal modelden kaçarak büyümenin sürdürülebileceğini (yani neoliberal yobazlığın bir noktada yetersizliğini) de ortaya koydu Erdoğan. İkincisi bu sürecin bölüşüm sonuçları ile ilgili: Bankalar şirketlere düşük faizle kredi pompalıyor; büyümeyi sağlıyorlar. Fakat emek örgütsüz. Kaynak tahsisi ve bölüşüm tamamen bankaların ve şirketlerin denetiminde. Ortaya çıkan emek karşıtı ağır bölüşüm şokunu Saray fiilen hedefliyor. Ana muhalefet farkında değil.

“Şimşek’i çağırmak zorunda kaldılar”

Seçim sonrası ekonominin başına Mehmet Şimşek getirildi, TCMB başkanı ve yönetimi değişti. Bunu nasıl görmek gerekir? Gerçekten Erdoğan’ın bütün o faiz ısrarına rağmen ekonomi yönetimi ortodoks politikalara mı dönüyor gerçekten yoksa bu sadece yerel seçime kadar bir yöntem mi olacak? Yerel seçimden sonra nasıl devam eder, nasıl görüyorsunuz? 

Şöyle düşünün, Mayıs 2023’te ekonomi tıkanmıştı. Saray iktidarının neoliberal istikrar ilkelerini çiğneyen politikaları iki alanda dengesizlik yaratıyor. Enflasyonu pompalıyor ve cari işlem açığını artırıyor. Şu anda bu türden kırılganlıklar içine sürüklenmiş ve olası dış borç krizlerine aday olan ülkelerden biri Türkiye. Yani bu açığı dış borçlarla sürdürmenin imkanı sınırlandı. Derecelendirme kuruluşlarından Türkiye’ye de bol miktarda uyarı geldi. Mayıs 2023 dönemecinde, dış borcun 206 milyar dolarının bir yıl içinde ödenmesi gerekiyor. Bir yıl içinde bu dış finansman gereksinimine 50 milyar doları aşması beklenen cari işlem açığını da ekleyin. Bu toplamın döndürülme derecesi uluslararası finans kapitale bağlı. Enflasyonu frenleyen finansal istikrar reçetelerine dönüş talebi onlardan geldi. Bu talepleri karşılamak için mecburen eski ekipten Mehmet Şimşek çağırıldı.

“Şimşek, finans kapital ile Erdoğan’ın çelişkili önceliklerini uzlaştırma çabasında”

Ancak Mehmet Şimşek’in, kritik durumlarda Cumhurbaşkanından bağımsız kararlar alabileceğine dair pek de güçlü bir inanç yok?

Şimşek, finans kapitalin istikrar programını Türkiye’ye getirme göreviyle geldi ama Erdoğan hâlâ sabit fikirlerinden tam vazgeçmiş değil. Küçülmeye karşı direniyor. Çünkü yakın gelecekte bir de yerel seçim var. İktidarını mutlaklaştırmak için yerel seçim önemli. Bu yüzden yeni program iki ayrı muhatabın önceliklerini karşılamaya çalışarak hazırlandı. Birincisi finans kapitalin enflasyonu düşüren istikrar, diğeri RTE’nin aradığı (en azından Mart 2024 seçimlerine kadar) büyüme öncelikleri…  Örneğin finans çevreleri TCMB’nin politika faizinin yeni programın (OVP’nin) 2024 hedefi olan yüzde 35’e yerleşmesini talep edecekler. Bu, 10 puanlık faiz artışı anlamına gelir. Erdoğan Mart 2024 seçimlerinden önce bu boyutta bir ayarlamaya, ekonomiyi daraltıcı etkisi yüzünden direnecektir. Mart 2024 sonrasına kaydırılırsa sineye çekebilir.

Bu tür uzlaşılar, en azından önümüzdeki aylarda gündemde olacaktır. Her sene Türkiye’nin dış borcunun belli bir artış temposuyla sürdürülmesini uluslararası dev yatırım bankaları sağlıyor. Ama Türkiye devlet tahvillerinden birinin vadesi gelen faiz yükümlülüğü, o andaki döviz kısıtı nedeniyle ödenemezse, Türkiye Hazinesi temerrüde düşer ve dış borç krizine sürüklenir. Benzerleri, bu yakınlarda Arjantin’in, Sri Lanka’nın başına geldi. Dünya ekonomisinin bugünkü ortamında bu riskle karşı karşıya kalan çok sayıda ülke var.

Mehmet Şimşek bunu önleyebilir mi sizce?

Mehmet Şimşek herhalde Orta Vadeli Programın hazırlanışında belirleyici rol oynadı. Özellikle makroekonomik hedeflerin, finans kapitalin de aradığı istikrar perspektifini içermesi lazım. Aynı zamanda Erdoğan’ın aradığı büyüme devam etmeli. Yani Erdoğan faiz politikalarına filan karışmasa bile büyümenin sürmesi lazım. Onun için Şimşek’in demeçleri iki önceliği bir arada içeriyor: “İhracata ve üretime dönük büyümeyi teşvik edeceğiz ama faizleri de yükselteceğiz. Tüketimi caydırarak üretimi beslemeyi düşünüyoruz.”  Bu tutarlılığı güç bir ikilemdir. Finans kapitalin ve Erdoğan’ın çelişkili önceliklerini uzlaştırma çabası söz konusu…

“Seçimden sonra Erdoğan, IMF programının ve OVP’nin öngördüğü tüm kemer sıkma yöntemlerini uygulayacak”

OVP’de söyledikleri şu mu? En geniş halk kesimlerinde kemer sıkılacak ama büyümeyi sağlayacak sermayeye teşvikler ve destek sürecek?

Bunu hedeflerden görüyoruz, hedefler şöyle: 2 ayrı büyüme rakamı var burada birisi Türk lirasıyla hesaplanan sabit fiyatlı reel büyüme diyelim. Yüzde 4,4’ten 4’e düşecek 2024’te. Yani ekonomi biraz yavaşlayacak. 2026’da büyüme yüzde 5’e çıkacak. Erdoğan buna razı olabilir. Ama herhalde o da gözetilerek, dolarlı büyüme temposu çok yüksek öngörülmüş. Çünkü milli geliri ölçen fiyat endekslerinde dolar, deflatörün altında kalıyor. 2023’te deflatör, yüzde 62.6, doların artış tahmini yüzde 44. 2024’te deflatör yüzde 55 dövizin artışı oranı yüzde 54.

Yani kuru tutacağım diyor, bunu nasıl sağlar?

Yani dolar iç fiyatlardan daha düşük bir tempoyla seyredecek. Bunu sağlayacak varsayım da örtülü olarak yer alıyor: Bu program finans kapitale hitap ettiği için yüksek tempolu sermaye girişi olur. Peki finans kapitale hitap etmesi nerede? Bir, enflasyon hedefine yükseltilecek faizlerde; iki Faiz Dışı Kamu Dengesi’nin Milli Gelir’e oranında. Bakıyoruz 2023’de yüzde 3,7 oranındaki açık; 2026’da yüzde 1,1 oranında fazlaya çıkıyor. Yani kamu dengesi 4,8 puanlık daralma gerçekleştirecek. Yani büyük kemer sıkma kamu maliyesinde. Yani finans kapitale “hem kamu maliyesinde kemer sıkıyoruz; hem de politika faizlerimizi de yükseltmeye başladık” diyoruz. Erdoğan’a da, muhtemelen “on puanlık faiz artışlarını ikinci yarıda, seçimden sonra yoğunlaştırırız” diyorlar. Erdoğan’ı tatmin etmek için 2026’ya yüzde 5 büyüme hedefi koymuşlar. Ama IMF’nin Türkiye ile ilgili öngörülerinde bu hedef yüzde 3’tür. Türkiye ekonomisi için yüzde 3’lük bir büyümeyi istikrarlı ve finans kapital tarafından desteklenir bir model olarak görüyor IMF.  Bu büyüme, belli bir istikrara yetiyor. Dış kaynak aktarımını da sağlıyor. İstikrar öngörülerini IMF çok abartılı tutmuyor. Mesela yüzde 20 civarında enflasyonla devam edilir, Türkiye için idare eder. Türkiye yüzde 2 oranında dış açığı sürdürebilir.

Yüzde 3’lük büyüme temposu öngören IMF senaryosu, Türkiye’yi, şu anda içinde yaşadığımız toplumsal bunalıma mahkum etme, hatta ağırlaştırarak mahkum etme anlamına geliyor… Çünkü ekonominin durgunlaşması, atıl iş gücünde (yani geniş anlamlı işsizlik oranında) artışları devam ettirecektir. Türkiye’nin şu anda dörtte biri, yüzde 24’ü atıl işgücü. Yani işgücü piyasasından kopmuş olan faal nüfus…

(Hoca burada TÜİK’in, yayınladığı işgücü istatistiklerinde “işsiz” saymadığı ve adına “ümidini kaybeden, iş aramayan ama çalışmaya hazır olanlar” denilen grubu kastediyor. Bu ve çeşitli eksik istihdam gruplarındakilerin de dahil olduğu işsizlik oranına geniş tanımlı işsizlik ya da atıl işgücü deniliyor.)

Zaten Türkiye’nin yüzde 5’lik büyüme hedefi Erdoğan’ı memnun etmek üzere konulmuş bir rakam. Mevcut işsizlik oranını artırmayacak bir büyüme temposu olarak öngörüldüğü için önceki OVP’lerde de yer alıyordu. Bu büyüme hedefi, finans kapital için enflasyonu daha yükseğe çıkaracağı için onun sineye çekeceği eşiği aşacak. Mehmet Şimşek bu ayın 19’unda New York’a uluslararası bankalarla görüşmek ve bu endişeleri dağıtmak için gidiyor. Ay sonunda da IMF 4. Madde müzakereleri için Ankara’ya geliyor. Türkiye için öngördüğü programla OVP’yi karşılaştıracak. 2026 büyüme hedefinin yüzde 5 olması sorgulanabilir.

(Hoca’nın söz ettiği IMF’yle 4. Madde görüşmeleri, herhangi bir kredi içerikli standby anlaşması olmasa da, her yıl üye ülkelerle ikili görüşmeler yapılmasını, bir IMF ekibinin üye ülkeyi ziyaret ederek, ekonomik ve mali bilgileri toplamasını ve ekonomi yönetimiyle ülkenin ekonomik gelişmelerini ve politikalarını görüşmesini kapsıyor. IMF, bu ziyaretinde Türkiye’nin makroekonomik politikalarını gözden geçiriyor ve finansal sistemin sağlamlığına bakıyor. IMF’nin bu görüşmeler sonucunda yayınlayacağı rapor dünyaya, uluslararası piyasalar ve yatırımcılar için önemli bir referans oluyor.) 

“OVP diyor ki 2024’te enflasyon farkı ödemelerini unutun”

Bu çerçeveyle önümüzdeki yıl, 2024 yılında Türkiye ekonomisini bekleyen en önemli sorun anlaşılan yine geçim sıkıntısı ve yoksulluk olacak? 

Özellikle seçimlerden sonra, emekçi sınıfların durumu daha da vahimleşecek. Bunu açıkça OVP’de söylüyor. “Yönetilen, yönlendirilen fiyatlar, yani bu fiyatlardan kastettiği emekli maaşları ve kamu sektörü ücret ayarlamaları, geçmiş enflasyona endeksleme davranışının azaltılmasına yardımcı olacak şekilde belirlenecektir” diyor. Yani milyonlarca emekçinin bir nebze cankurtaranı olan enflasyon farkı ödemelerini unutun. Büyüme temposunun durgunlaşması da atıl işgücünü yüzde 24’ü de aşan oranlara taşıyacak. 

“Ekonominin çökmesini değil, durgunlaşarak çürümesini yaşıyoruz”

Hocam şu soruyla da çok karşılaşıyoruz: Seçim öncesi özellikle muhalefet ve ekonomistler diyordu ki, iktidar böyle yaparsa çöküşe gidiyoruz, şöyle devam ederse ekonomi çöküyor. Ama baktık ki ekonomi çökmedi, çökmüyor. Elbette çökmesin de o halde niye çöküyor deniliyordu işte çökmedi. Neden?

Efendim ekonominin çökmesi değil, durgunlaşarak çürümesini yaşıyoruz. Çürüme ve dağılma diye de bir süreç var. Uzun sürerse doğal hal budur diye; en kötüsü afyon gibi alışırsınız, hayat budur diye. Örneğin ortalıkta serseri mayın gibi dolaşan diplomalı işsizleri veya geleceği olmayan üniversite öğrencisi gençleri bünyesinde barındıran, zaman içinde bu durumu artıran toplumsal bir ortam…

Çöküşten daha kötü bir şey bu. Çok uzun sürerse, çürümeye alışırsan bir türlü yaşar gidersin. Diğer bir uçta da o vahşi kapitalizmden nemalananlar, büyük rantları gelire dönüştürerek parazitleşen yaşam tarzlarını sürdürenler var.”

Röportajın tamamı için tıklayın

SEDDK’nın Resmi Gazete’de yayımlanan ve karayolları motorlu araçlar zorunlu mali sorumluluk sigortasında tarife uygulama esaslarına ilişkin yönetmelikte değişiklikler öngören tebliğiyle “Sigorta primlerinin tespiti esasları” başlıklı maddeye bir cümle eklendi.

Buna göre, SEDDK, belirlenen süre içinde sigorta prim teklifi alamayanların araçlarının, bulunduğu risk grubuna bakılmaksızın Riskli Sigortalılar Havuzu kapsamına alınmasına ve bunlara uygulanacak azami prim tutarlarına karar vermeye yetkili olacak.

Proje süresince şirketler uzmanlara danışabilecek, yeni yöntemler deneyecek ve birbirleriyle görüş alışverişinde bulunabilecek. Projenin sonunda da sonuçların Münster Üniversitesi tarafından değerlendirilmesi öngörülüyor.

Altı ay için öngörülen projede, yüzde 100 verim, yüzde 80 çalışma süresi, yüzde 100 ödeme modeli uygulanacak. Haftada dört gün çalışmada gündeme gelen diğer modellerde, çalışma süresi ile birlikte ödenen ücretin düşürülmesi öngörülüyor. Bazı küçük işletmeler ise haftada dört gün çalışırken fazla mesaiyi gündeme getiriyor. Bu projede ise çalışma süresi azaltılırken, verim ve ücretin aynı kalacağı vurgulanıyor.

Dört gün çalışmayı çalışanlar istiyor

Hans Böckler Vakfı tarafından sonuçları Mayıs ayında açıklanan bir ankette, ücretli çalışanların yüzde 73'ü kazandıkları para aynı kaldığı sürece haftada dört gün çalışmaya sıcak baktığını belirtmişti. Ankete katılanların yüzde 17'si hafta dört gün çalışmaya karşı çıkmıştı. Dört gün çalışmaya karşı çıkanların yüzde 86'sı çalışmaktan zevk duyduğunu, yüzde 82'si çalışma süresinin kısaltılmasının çalışma sistemini değiştirmesinden endişe ettiğini, yüzde 77'si ise işini bitiremeyeceğini düşündüğünü ifade etmişti.

Orta Ölçekli İşletmeler Birliği ise haftada dört gün çalışmaya mesafeli. Birlik Genel Sekreteri Christoph Ahlhaus, işveren ile çalışanlar arasında bireysel çözümlerin mümkün olabileceğini, ancak haftada dört gün çalışmaya tam ücretin ödenmesini öngören bir sistemin uygulanması için devletin olası müdahalesine karşı çıktıklarını söyledi. Çalışma süresinin azaltılmasının verimin düşmesine yol açabileceğini belirten Ahlhaus, bundan önce işletmelerin sonrasında ise herkesin zarar göreceğini savundu.

Sanayide çalışanları bir araya getiren Almanya'nın en büyük sendikası IG Metall, ise haftada dört gün çalışma tartışmalarında Almanya'nın metal ve elektronik endüstrisindeki rekabet gücünü dikkate alınması gerektiği görüşünde. IG Metall Başkanı Jörg Hofmann, hafta sonunda Frankfurter Allgemeine Sonntagszeitung'a verdiği röportajda, gelecek yıl yapılacak toplu sözleşme görüşmelerinde haftada dört gün çalışma modelinin IG Metall'in talepler listesinde yer almayacağını, bunun "uzun vadeli bir konu" olduğunu söyledi. IG Metall, haftalık çalışma saatlerinin 35'ten 32'ye düşürülmesini istiyor.

Proje daha önce İngiltere'de uygulanmıştı

Intrarprenör, gelecek yılın başından itibaren uygulanması planlanan projeyi, dünyanın farklı ülkelerinde hafta dört gün çalışma sisteminin getirilmesi için çalışan sivil toplum örgütü 4 Day Week Global ile birlikte yürütecek.

Aynı proje daha önce İngiltere'de de uygulanmıştı. Şirketler, projenin sonunda olumlu bir bilanço çıkarttı. İngiltere'de projeye katılan 61 şirketten 56'sı haftada dört gün çalışma sistemini sürdüreceklerini belirtti. Deneme süresince çalışanlar arasında rapor alanların oranı yüzde 65 azalırken, işten ayrılanların oranı da yüzde 57 düştü. Boston ve Cambrigde'den uzmanların yaptığı analize göre deneme süresinde şirketlerin cirosunda ortalama yüzde 1,4 artış kaydedildi. (DW Türkçe)

Buna göre, yurt içi yerleşik gerçek kişiler, 31 Ağustos 2023 tarihi itibarıyla bankalarda mevcut olan altın, dolar, avro ve İngiliz sterlini cinsinden mevduat ve katılım fonu hesaplarını TL’ye çevirebilecek.

Döviz hesaplarıyla ilgili kararda, “Yurt içi yerleşik gerçek kişilerin 31/8/2023, yurt içi yerleşik tüzel kişilerin ise 30/6/2023 tarihi itibarıyla bankalarında mevcut olan ABD doları, Euro ve İngiliz sterlini cinsinden döviz tevdiat hesabı ve döviz cinsinden katılım fonu hesabı bakiyeleri, hesap sahibinin talep etmesi halinde dönüşüm kuru üzerinden Türk lirasına çevrilir” ifadeleri yer aldı.

BİSAM'ın araştırmasına göre dört kişilik bir ailenin sağlıklı ve dengeli beslenmesi için aylık yapması gereken harcama tutarı Ağustos 2023 için 12 bin 34 lira oldu. Bu harcama tutarı sadece gıda için yapılması gereken minimum tutardır. Açlık sınırı üzerinden hanehalkı tüketim harcamaları esas alınarak yapılan hesaplama sonuçlarına göre ise yoksulluk sınırı 41 bin 626 lira olarak gerçekleşti.

Ağustosta yoksulluk sınırı yaklaşık 2 bin lira arttı

Sağlıklı beslenmek için her aile ferdinin alması gereken kalori miktarı farklılık göstermektedir. Yetişkin bir erkeğin sağlıklı ve dengeli beslenmesi için tüketmesi gereken gıdaların aylık karşılığı 3 bin 301 liraya yükseldi. Bu değer yetişkin bir kadın için 3 bin 145, 15-18 yaş bir genç için 3 bin 391, 4-6 yaş arası bir çocuk için 2 bin 197 lira.

Temmuz ayı araştırmasında açlık sınırı 11 bin 525 lira, yoksulluk sınırı ise 39 bin 886 lira olarak tespit edilmişti.

En yüksek maliyet süt ve süt ürünleri grubunda

Sağlıklı bir biçimde beslenmenin toplam aile bütçesine maliyeti ise 12 bin 34 lira olarak tespit edilmiştir. Bu tutar söz konusu ailenin sadece gıda için yapması gereken zorunlu harcama tutardır. Eğitim, sağlık, barınma, eğlence, ısınma, ulaşım gibi giderler ile bir ailenin yapması gereken harcama tutarı 41 bin 626 liraya ulaşmaktadır.

Günlük harcamalarda Ağustos 2023’de en yüksek maliyet grubunu süt ve süt ürünleri grubu 130,25 liralık harcama gereksinimi ile oluşturmakta. Et, tavuk ve balık grubu için yapılması gereken minimum harcama tutarı ise 79.28 lira. Sebze ve meyve için yapılması gereken günlük harcama tutarı ise 84.33 liraya ulaştı. Ekmek için yapılması gereken harcama tutarı günlük 33.38 lira. Katı yağ ve sıvı yağ ise 23.42 liralık masraf yapılması gereken ürün grubu. Yumurta için 8.13, şeker, bal, reçel ve pekmez için ise 10.59 lira harcama yapılması gerekmekte.

Daha dar bir gruplandırmaya göre harcamalarda süt ve süt ürünlerinin payı yüzde 32.5 ile en yüksek paya sahip. Et, yumurta ve kurubaklagil grubunun payı yüzde 27 ile ikinci sırada. Sebze ve meyvenin harcamalar içindeki payı yüzde 21. Ekmek, makarna vb. için ise pay yüzde 11. Diğer gıda harcamalarının toplam içindeki payı ise yüzde 8.5.

Haziran ayında konut satışları yıllık yüzde 44,4 düşüşle iki yılın en sert yıllık düşüşünü kaydetmiş, ardından Temmuz’daki aylık artışla, konut satışlarındaki 5 aylık düşüş serisi de durmuştu. Ağustos ayı verisi ise yılın en yüksek satışı olarak kaydedildi.

Konut satışları ilk 8 ayda yüzde 15,5 azaldı

Konut satışları Ocak-Ağustos döneminde bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 15,5 azalışla 797 bin 418 olarak gerçekleşti.

İpotekli konut satışları 16 bin 375 olarak gerçekleşti

Türkiye genelinde ipotekli konut satışları Ağustos ayında bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 26,1 azalış göstererek 16 bin 375 oldu. Toplam konut satışları içinde ipotekli satışların payı yüzde 13,4 olarak gerçekleşti. Ocak-Ağustos döneminde gerçekleşen ipotekli konut satışları ise bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 28,0 azalışla 152 bin 438 oldu.

Ağustos ayındaki ipotekli satışların, 3 bin 762’si; Ocak-Ağustos dönemindeki ipotekli satışların ise 46 bin 894’ü ilk el satış olarak gerçekleşti.

Diğer satış türleri sonucunda 105 bin 716 konut el değiştirdi

Türkiye genelinde diğer konut satışları Ağustos ayında bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 4,3 artarak 105 bin 716 oldu. Toplam konut satışları içinde diğer satışların payı yüzde 86,6 olarak gerçekleşti. Ocak-Ağustos döneminde gerçekleşen diğer konut satışları ise bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 11,9 azalışla 644 bin 980 oldu.

İlk el konut satış sayısı 35 bin 310 olarak gerçekleşti

Türkiye genelinde ilk el konut satış sayısı, Ağustos ayında bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 9,5 azalarak 35 bin 310 oldu. Toplam konut satışları içinde ilk el konut satışının payı yüzde 28,9 oldu. İlk el konut satışları Ocak-Ağustos döneminde ise bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 13,8 azalışla 238 bin 109 olarak gerçekleşti.

İkinci el konut satışlarında 86 bin 781 konut el değiştirdi

Türkiye genelinde ikinci el konut satışları Ağustos ayında bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 2,7 artış göstererek 86 bin 781 oldu. Toplam konut satışları içinde ikinci el konut satışının payı yüzde 71,1 oldu. İkinci el konut satışları Ocak-Ağustos döneminde ise bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 16,2 azalışla 559 bin 309 olarak gerçekleşti.

Yabancı Ağustos ayında 3 bin 58 konut aldı

Yabancılara yapılan konut satışları Ağustos ayında bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 42,0 azalarak 3 bin 58 oldu. Ağustos ayında toplam konut satışları içinde yabancılara yapılan konut satışının payı yüzde 2,5 oldu. Yabancılara yapılan konut satışlarında ilk sırayı bin 66 konut satışı ile İstanbul aldı. İstanbul’u sırasıyla 919 konut satışı ile Antalya ve 248 konut satışı ile Mersin izledi.

Ağustos ayında Rusya Federasyonu vatandaşları Türkiye’den 733 konut satın aldı. Rusya Federasyonu vatandaşlarını sırasıyla 342 konut ile İran, 220 konut ile Irak ve 141 konut ile Kazakistan vatandaşları izledi.

Uzun yıllar Sakarya Ticaret ve Sanayi Odası’nda çalışan ve son olarak bu kurumda Genel Sekreterlik görevini yürüten Teyfik Öztürk, Sakarya Ticaret Borsası'ndaki görevine dün itibariyle başladı.

Yönetim ve organizasyon alanında Yüksek Lisansa sahip olan Öztürk, evli ve iki çocuk babasıdır.