banner26

banner32

İnternet sansürüne karşı VPN kullanmak ne kadar güvenli?

TEKNOLOJİ 22.03.2021, 05:30
11
İnternet sansürüne karşı VPN kullanmak ne kadar güvenli?

Baskıcı rejimler, internetteki eleştirel içerikli siteleri yasakladığında imdada sanal özel ağlar yetişiyor. Kısaca VPN olarak adlandırılan bu yöntemle sansürlü sitelere erişmek mümkün. Peki bu bağlantılar güvenli mi?

Giderek daha fazla ülke, hoşnut olmadığı web sitelerini engelliyor ya da eleştirel ve muhalif sesleri tespit etmek için sanal dünyadaki trafiği yoğun bir şekilde denetliyor.

İnternet, devlet kontrolü altındaki dahili bir ağ haline dönüştüğünde kullanıcılar, Deutsche Welle'nin de aralarında bulunduğu pek çok özgür medya içeriğine erişemiyor. Muhalefet temsilcilerinin buluşma platformu haline gelen sosyal medya da bir anda devre dışı kalabiliyor.

En hızlı çözüm: VPN

Bir rejim, kriz anında interneti sansürlediğinde buna karşı ilk başvurulan yöntem, aynı zamanda en hızlı ve basit çözüm olan sanal özel ağlardır (VPN).

"Virtual Private Network" şeklindeki İngilizce ifadenin kısaltması olan VPN'ler, aslında farklı konumlardaki şirketlerin "intranet" adı verilen dahili ağlarını, internetteki şifreli kanallar aracılığıyla birbirine bağlayabilmeleri için geliştirildi. Ancak özgür olmayan bir devlet ağındaki özel bir bilgisayarı, ücretsiz bir internet sunucusuna bağlayarak, bu sansürü aşmak için de yine aynı yöntem kullanılabilir.

Servis sağlayıcılardan büyük vaatler

Günümüzde hayli yaygın olan VPN'ler herkes tarafından kolayca kullanılabiliyor. Bunun için yazılım uzmanı ya da bilgisayar kurdu olmak gerekmiyor. Zira ilgili programlara ücretsiz olarak kolayca ulaşmak mümkün. Hatta çoğu kez sanal özel ağ hizmeti veren bir web sitesine girip, yasaklı içeriklere erişim için bilgisayar ya da mobil cihazın internet tarayıcısı yerine, söz konusu sitedeki tarayıcıyı kullanmak da yeterli oluyor.  Ancak bu yöntem, başta güvenlik olmak üzere pek çok riski de beraberinde getiriyor. Kullanıcılarsa genellikle bu riskler konusunda ya yeterince bilgi sahibi değil ya da sanal tehlikeyi pek umursamıyor.

Bunda VPN servis sağlayıcılarının büyük vaatleri de önemli rol oynuyor. Yazılımlarını telefonunuz ya da bilgisayarınıza yüklediğinizde, hem özgür hem de güvenli bir şekilde internette gezinebileceğinizi iddia ediyorlar: "Kişisel verileriniz korunur, sanal casusluk yapılamaz. Diğer ülkelerdeki yayın hizmetlerini kullanabilir, rejimin uyguladığı sansür duvarını aşabilir ve engellenen web sitelerine kolayca erişebilirsiniz." Peki, bu vaatlere gerçekten güvenebilir miyim?

VPN nasıl çalışır?

Sanal özel ağ, cihazımla uzaktaki bir VPN sunucusuna şifreli bir tünel bağlantısı kurar. O sunucunun web tarayıcından doğru girdiğim her siteye, bulunduğum ülkeden değil de VPN'nin bulunduğu ülkeden bağlanıyormuş gibi görünürüm. Örneğin, Almanya'daysam ve bitiş noktası (VPN sunucusu) Japonya'daysa, ziyaret ettiğim bir web sitesinin operatörü benim Japonya'da olduğumu düşünür. Bu saklambaç oyunu, kendi IP (İnternet Protokolü) adresimle değil, VPN sunucusunun IP adresiyle görünmem gerçeğine dayanmaktadır.

VPN kullanırken tanınabilir miyim?

Temel kural şudur: İnternet veri trafiğini kontrol edenler, birinin VPN kullandığını da anlayabilir. Ancak bu bağlantının içeriğine dair bilgiye ulaşamaz. Yani hangi sitelere girildiğini, hangi dosyaların indirildiğini veya karşıya aktarıldığını göremez. 

Tam da bu nedenle bazı baskıcı rejimler, çareyi VPN'lerin kullanımını tümden yasaklamakta buluyor. Bunu yapmanın en basit yolu da sanal özel ağ hizmeti veren belli başlı siteleri engellemek. Ancak bu yöntemle sadece bilinen VPN sitelerine giriş önlenebilir. Fazla bilinmeyen sitelerin yanı sıra özellikle yabancı şirketlerin kurum içi şifreli sanal özel ağlarına erişimi engellemek hemen hemen imkansızdır. Zira ancak ilgili kurum çalışanlarının bildiği yabancı VPN sunucularının IP adresleri, sansürcü ülkelerin güvenlik duvarlarında genellikle listelenmez.

Verilerim VPN'de ne kadar güvende?

Tüm verilerim VPN sağlayıcısından geçer. Ama söz konusu siteyi ya da şirketi hiç tanımıyorsam, veri güvenliğimden yüzde yüz emin olamam. Tüm veri trafiğim, VPN'nin dahili tarayıcısı üzerinden gerçekleştiği için, arama ve ziyaret geçmişim, şifrelerim, izlediklerim, indirdiklerim ve karşıya aktardıklarıma dair her şey servis sağlayıcıları tarafından görülebilir. Hatta basit e-postalar gibi iletişimimin şifrelenmemiş tüm içeriğine de ulaşılabilir.

Bu veriler kaydedilebilir ve özellikle sörf davranışım hakkındaki veriler de satılabilir. Bu, VPN sağlayıcıları için başarılı bir iş modeli olabilir. Abonelik modelinde VPN kullanmak için son müşteriden para kazanırlar. Aynı zamanda web kullanımıyla ilgili verileri reklam sektörüne satarlar.

En kötü durumda, verileri devlet yetkililerine satarlar veya iletirler. Sağlayıcı, verileri satmayacağına söz verse bile, verilerin kaydedilme riski her zamah vardır. Nitekim hemen her gün, yetersiz güvenlik veya internet korsanlarının siber saldırıları nedeniyle veri sızıntısı oluğuna dair haberler ayyuka çıkıyor.

Daha iyi bir çözüm: Tor – Tasarımdan itibaren gizlilik

Elbette hiçbir verinin toplanmaması daha iyidir. Bir VPN sağlayıcısı bana bunu vaat ederse, ona güvenmem gerekir. Bununla birlikte herhangi bir veri toplayamayan bir sistem daha da güvenlidir.

İşte Tor bunu yapabiliyor: Tor, VPN’nin aksine tünellerden değil, "soğan katmanlarından" söz ediyor. Adını "The Onion Router" şeklindeki İngilizce ifadenin kısaltmasından alan Tor, "Soğan Yönlendirmesi" anlamına gelmektedir.

Buradaki en önemli nokta, bu soğan katmanlarından hiçbirinin kimliğimi ve hedefimi aynı anda bilmemesidir. Hangi web sitelerini ne zaman ve ne sıklıkla aradığım veya hangi adreslere girdiğim hiçbir yere kaydedilemez. Çünkü bu bilgiler aslında sistemde mevcut değildir, çünkü her şey en baştan itibaren buna göre tasarlanmıştır. Bu "Privacy by Design" yani "Tasarımdan itibaren gizlilik" olarak adlandırılır.

Tor, esas olarak çok sayıda gönüllünün yürüttüğü, kâr amacı gütmeyen bir projedir. Kullanıcılar için ücretsizdir. Ancak bu kadar çok mahremiyetin, hız ve rahatlık açısından bir bedeli de var: İnternet bağlantısı bazen kopuyor, yavaşlıyor ya da sayfalar donuyor. Yani Tor kullananlar, internette gezinirken alışkın oldukları hız ve konfordan kısmen feragat etmek zorunda.

Eğer bunlardan vazgeçmek istemiyorsanız ve mahremiyet sizin için çok önemli değilse güvenebileceğiniz bir VPN sağlayıcısı kullanmalısınız. Ancak küçük bir hatırlatma yapalım: Servis sağlayıcılarını derecelendiren VPN karşılaştırma portallarına fazla güvenmeyin. Zira bunlar genellikle bağımsız ve tarafsız değildir. Çünkü VPN sağlayıcısından sponsorlu bağlantılar içerir. Bunun yerine dijital güvenlik uzmanlarının değerlendirmelerini veya saygın bilişim yayınlarının en son VPN analizlerini incelemek daha doğru olacaktır.

İnternette hangi izleri bırakıyoruz?

Bilgisayarlar internette birbirleriyle iletişim kurduğunda, IP adresleri her zaman değiş tokuş edilir. Yani IP adresi olmadan sanal aleme bağlanmak ve burada gezinmek de mümkün değildir. Bununla birlikte, IP adresleri vasıtasıyla kişisel profillerin oluşturulduğu tezi çoğu kez abartılıdır. Özellikle farklı konum ve cihazlardan internete bağlanıldığında IP adresleri de değişir. Bir insanın sürekli aynı IP'ye sahip olması son derece nadirdir.

Çerezler konusundaki endişeler de yine çoğu kez yersizdir. Zira kullanıcı bunları kapatabilir ve sınırlayabilir. Kaldı ki çerezler, Facebook ve Google gibi büyük internet şirketleri için uzun süredir büyük önem taşımamaktadır. Nitekim Google kısa süre önce, Chrome tarayıcılarında artık üçüncü tarafa ait çerezleri toplamayacağını duyurdu.

Ancak tüm bunlar, internette iz bırakmadan özgürce dolaşacağımız anlamına gelmez. Aksine, iz takibi çok daha sıkı ve profesyonelce yapılıyor. İnternet kullanıcıları artık "parmak izi" adı verilen işlemler kullanılarak çok daha kesin bir şekilde tanımlanabiliyor. Bunu yaparken tarayıcılar saat dilimi, klavye düzeni, yüklü eklentiler ve grafik öğelerin oluşturulmasıyla ilgili özellikler gibi farklı bilgileri toplayıp analiz ediyor. Sonunda da ayrıntılı bir kullanıcı kimliği oluşturuluyor.

Google, Amazon, Youtube gibi sayfaları ziyaret ettiğinizde, sistem sizi yüzde 99'un üzerinde bir kesinlikle hemen tanır. Üstelik bunun için üye girişi yapmanıza da gerek yoktur. Çünkü daha önce oluşturan parmak iziniz, sizi hemen ele verir.

Bu arada parmak izleri yalnızca doğrudan internet devlerinin web sitelerinde değil, aynı zamanda üçüncü taraf sitelerde de toplanmaktadır. Ziyaret ettiğiniz bir web sitesinde eğer üçüncü bir sunucudan alınan görüntüler veya Javascript gibi öğeler yer alıyorsa, hiç ziyaret etmediğiniz halde o sitenin sunucusu tarafından da görünür hale geliyor ve farkında olmadan parmak izinizi bırakıyorsunuz demektir.

Oliver Linow / Fabian Schmidt

Kaynak: DW Türkçe
Yorumlar (0)
14°
hafif yağmur
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 37 81
2. Fenerbahçe 37 76
3. Galatasaray 37 75
4. Trabzonspor 37 64
5. Sivasspor 37 58
6. Alanyaspor 38 57
7. Hatayspor 37 57
8. Gaziantep FK 37 54
9. Göztepe 37 51
10. Karagümrük 37 51
11. Konyaspor 37 45
12. Rizespor 37 45
13. Antalyaspor 38 43
14. Başakşehir 37 43
15. Malatyaspor 37 41
16. Kasımpaşa 37 40
17. Kayserispor 37 39
18. Ankaragücü 37 38
19. Erzurumspor 38 37
20. Gençlerbirliği 37 35
21. Denizlispor 37 28
Takımlar O P
1. Adana Demirspor 33 67
2. Giresunspor 33 67
3. Samsunspor 33 67
4. İstanbulspor 33 61
5. Altay 33 60
6. Altınordu 33 57
7. Ankara Keçiörengücü 33 55
8. Ümraniye 33 50
9. Tuzlaspor 33 47
10. Bursaspor 33 46
11. Bandırmaspor 33 42
12. Boluspor 33 39
13. Balıkesirspor 33 35
14. Adanaspor 33 34
15. Menemenspor 33 34
16. Akhisar Bld.Spor 33 29
17. Ankaraspor 33 26
18. Eskişehirspor 33 8
Takımlar O P
1. Man City 34 80
2. M. United 33 67
3. Leicester City 34 63
4. Chelsea 34 61
5. West Ham 34 58
6. Tottenham 34 56
7. Liverpool 33 54
8. Everton 33 52
9. Arsenal 34 49
10. Aston Villa 33 48
11. Leeds United 34 47
12. Wolverhampton 34 42
13. Crystal Palace 33 38
14. Brighton 34 37
15. Southampton 33 37
16. Burnley 34 36
17. Newcastle 34 36
18. Fulham 34 27
19. West Bromwich 34 26
20. Sheffield United 34 17
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 34 76
2. Real Madrid 34 74
3. Barcelona 34 74
4. Sevilla 34 70
5. Real Sociedad 34 53
6. Villarreal 34 52
7. Real Betis 34 51
8. Granada 34 45
9. Athletic Bilbao 34 45
10. Celta de Vigo 34 44
11. Osasuna 34 40
12. Cádiz 34 40
13. Levante 34 38
14. Valencia 34 36
15. Getafe 34 34
16. Deportivo Alaves 34 31
17. Real Valladolid 34 31
18. Huesca 34 30
19. Elche 34 30
20. Eibar 34 26