Havacılık devi Airbus, A320 ailesine ait uçakların uçuş kontrol sistemlerinde tespit edilen ciddi bir yazılım sorunu nedeniyle dünya genelinde binlerce uçağı kapsayan acil bir güncelleme süreci başlattı.
Şirket, yoğun güneş radyasyonunun uçuş kontrol bilgisayarlarındaki kritik verileri bozabileceğini belirterek, “A320 ailesindeki önemli sayıda uçağın derhal yazılım güncellemesine ihtiyaç duyduğu” açıklamasını yaptı.
Uzmanlar, bu durumun yolcular ve havayolları için operasyonel aksamalara yol açacağını kabul ederken, önceliğin uçuş güvenliği olduğunu vurguluyor.
Sorunun Kaynağı: Güneş radyasyonu ve ELAC bilgisayarları
Yapılan incelemelere göre sorun, uçakların yunuslama (uçağın burnunun yukarı ve aşağı hareketi) ve yuvarlanma (kanatların sağa sola yatması) kontrolünden sorumlu olan Thales üretimi ELAC bilgisayarında kullanılan yazılımın yoğun güneş ışınımı altında hatalı veri üretebilmesinden kaynaklanıyor.
'Kontrol kaybı riski'
Bu hata, modern uçaklarda kullanılan fly-by-wire teknolojisinin yazılım güvenilirliğine ne kadar bağımlı olduğunu da gözler önüne seriyor.
Fly-by-wire (FBW), bir uçağın kontrol yüzeylerini mekanik bağlantılar yerine elektronik sinyaller üzerinden yöneten bilgisayarlı uçuş kontrol sistemine deniyor.
Geleneksel uçaklarda pilot, kumanda kolunu oynattığında mekanik çubuklar, kablolar ve hidrolik sistemler doğrudan hareket ediyor. FBW'de ise bu fiziksel bağlantılar yok.
FBW'de pilotun kumanda girişleri sensörlerle dijital sinyale çevriliyor, uçuş bilgisayarları tarafından yorumlanıyor ve uygun komutlar elektriksel olarak kontrol yüzeylerine gönderiliyor.
Modern yolcu uçaklarından savaş uçaklarına kadar kullanılan bu sistem pilot hatalarını filtreleyerek, uçağın tehlikeli manevra yapmasını engellior.
Öte yandan Airbus yetkilileri, son arızada verilerin bozulmasının uçuş sırasında kontrol kaybı riskine yol açabileceğini, bu nedenle güncellemenin “acil” kategorisinde değerlendirildiğini belirtiyor.
JetBlue uçağındaki ani dalış alarm verdi
Bu acil çağrıyı tetikleyen olay, 30 Ekim’de JetBlue’nun Cancun-Newark seferinde yaşandı.
A320 tipi uçak, kontrol bilgisayarındaki hatanın etkisiyle ani bir irtifa kaybı yaşadı ve pilotlar uçağı Tampa’ya acil inişe yönlendirdi. Olayda en az 10 ila 15 yolcu yaralandı.
ABD Ulusal Ulaşım Güvenliği Kurulu’nun (NTSB) ön bulguları, ELAC 2 bilgisayarındaki arızanın ani dalışta rol oynadığını gösteriyor. Bulguların ardından Airbus bu acil çağrıyı yayınlama kararı verdi.
Binlerce uçak yere indiriliyor
Şimdi A320 ailesinden binlerce uçağın söz konusu yazılım sorunu nedeniyle güncellenmesi gerekeceği tahmin ediliyor. Şirket bu ailedeki "A320neo" ve "A321neo" uçaklarının yere indirilmesini istedi.
Tahminlere göre güncellenmesi gereken uçak sayısı, dünya genelinde hizmette bulunan 11 bin 300 A320 ailesi uçağının yarısından fazlasına karşılık gelebilir.
ABD'de American Airlines, filosundaki yaklaşık 340 uçağın etkilendiğini ama iki saatlik bir güncellemeyle sorunun giderileceğini açıklarken, bazı havalimanları çok daha az etkilendiklerini açıkladı. Ancak Avrupa, Asya ve Ortadoğu’daki havayolları, operasyonlarında gecikme ve iptallerin kaçınılmaz olacağını duyurdu.
Türkiye’de 8 uçak etkileniyor
Türk Hava Yolları (THY) ise Airbus tarafından yayımlanan global uyarı kapsamında kendi filosunda yer alan A320 ailesinden 8 uçağı için gerekli güncelleme süreçlerini başlattığını duyurdu.